Hoe we pesten een halt toe kunnen roepen!

Helaas is pesten op dit moment een actueel onderwerp op de school van mijn dochter. Ze zit in groep 4 en al een jaar lang wordt er een lief jongetje structureel door een aantal jongens gepest. Deze kinderen zijn 7 jaar! Onze dochter is al zo vaak overstuur van school thuis gekomen met buikpijn en de rest van de dag huilbuien omdat er in haar klas gepest wordt. We hebben gesprekken met de directeur gehad, met de juffen. Iedereen wil dat het stopt! Geen één ouder wilt dat zijn kind pest of gepest wordt. Er zijn al vele interventies geweest, sommige werken een paar weken en dan is het weer mis.

Als ik het beleid van de Rijksoverheid, het ministerie van OCW, bestudeer qua regelgeving met betrekking tot pesten, weten zij ook niet echt wat te doen. Een duurzaam beleid op het gebied van pesten is er nog niet! Helaas neemt het pesten in de klas van mijn dochter steeds ernstigere vormen aan, vanwege integriteit en om de privacy te bewaken wijd ik hier niet over uit. Graag wil ik ook de aandacht richten op waar we naar toe willen en niet op wat we niet willen. Als psycholoog begeleid ik mensen met uiteenlopende klachten zo ook kinderen en volwassenen die gepest zijn. Door pesten kunnen vele psychische en emotionele klachten ontstaan zoals: depressieve klachten, angst klachten, suïcidale gedachten/gedrag. Helaas heb ik kinderen gezien die vanaf hun 6e jaar op school zijn gepest en op hun 10e in de kinderpsychiatrie belanden. Ook heb ik gezien dat als de pijn van deze gepeste kinderen voor hen te groot wordt dat er dan geen grens meer is tussen zelf dood willen of de pester doden, dit zijn weliswaar de hele ernstige situaties maar ik kom ze wel tegen. Scholen hebben pestprotocollen, maar dat is meer gericht op nazorg met minder aandacht op preventie! Scholen gaan aan de slag met allerlei interventies, sommige interventies werken deels, maar tot nu is er nog geen enkele duurzame interventie.

Ik ben zelf op de middelbare school gepest, naast dat het heel veel pijn deed en ik ook liever dood wilde omdat het niet te verdragen was, bleef de vraag maar in mij opkomen “waarom pest die ander mij nou?” Na de middelbare school, ik was 18 jaar, heb ik de moed kunnen verzamelen om aan de pester te vragen waarom zij mij zo vaak gepest heeft. Er kwam een antwoord wat ik nooit had kunnen vermoeden. Zij voelde zich in de steek gelaten door mij als vriendin in de brugklas en dat had haar veel pijn gedaan. Ik had meerdere vriendinnen en ging het meest om met mijn hartsvriendin en dit andere vriendinnetje was populair had een grote mond, maar was ondertussen schijnbaar heel ongelukkig geweest, dat heb ik nooit gezien. Dat heeft haar zoveel pijn gedaan dat ze maar één ding kon en dat was mij de pijn laten voelen die zij in de brugklas had ervaren. Ik heb nooit een ander pijn willen doen en zo kan je nietsvermoedend toch een ander pijn doen. Door dit inzicht, het bewustzijn dat ik hierdoor kreeg, mijn karma en levenslessen die ik ging herkennen, heel veel liefde, hulp van buitenaf en erkenning van wie ik ben als mens heb ik het gepest zijn kunnen verwerken.

Ik werk nu ruim 20 jaar met mensen met lichamelijke en psychische-emotionele klachten en heb in die jaren uitgebreid onderzocht of mijn inzicht en ervaring met betrekking tot pesten ook voor anderen zou gelden. Na 20 jaar kan ik niets anders dan concluderen dat iemand alleen een ander pijn doet als hij of zij zelf pijn heeft. Of het nu in relaties is, bij volwassenen, kinderen, het is universeel! Ik begrijp dan ook goed dat de interventies om pesten te voorkomen tot nu toe onvoldoende werken, de bron, de haard van het ontstaan van pesten zit in de pijn van diegene die pest, die de ander pijn doet. Deze bron aanpakken is mijns inziens de oplossing.

De aanpak waarvan ik denk dat het duurzaam is en het pesten (grotendeels) kan oplossen is:
– psychische-emotionele hulp
– liefde, heel veel liefde
– erkenning van wie iemand werkelijk is
Natuurlijk heeft ook diegene die gepest wordt deze zelfde hulp nodig.

Pijn die nu in de vorm van pesten naar buiten komt hoeft natuurlijk niet veroorzaakt te zijn door diegene die gepest wordt. De pijnen, angsten en onzekerheden bij kinderen komen vaak voort uit andere gebeurtenissen in het gezin zoals scheiding van ouders, geen erkenning krijgen van ouders in wie ze zijn. De kinderen die nu op aarde zijn, zijn allemaal veel gevoeliger en de gevoeligheid van jongetjes wordt vaak nog niet geaccepteerd en mag er vaak niet in zijn volledigheid zijn. Dit kan enorme diepe pijnen geven in kinderen, waardoor onzekerheid ontwikkeld kan worden. Onzekerheid voelt niet fijn en wordt dan vaak op verschillende manieren gecompenseerd. Zoals populair doen of pestgedrag.

Nu hoor ik van de pesters op school dat ze gestraft worden en hun ouders erg boos op ze zijn. Hoewel ik begrijp dat dit de primaire reactie is van ouders werkt het averechts en maken ze het van kwaad tot erger zonder dat ze het door hebben. Straf maakt de pijn in deze kinderen alleen maar groter. Die pijn, onzekerheid en angst worden door het straffen juist versterkt in plaats van verminderd. Het meest verdrietige om te zien is dat de pesters stuk voor stuk ontzettend lieve en leuke kinderen zijn, maar van binnen diep onzeker zijn en angst, verdriet of pijn hebben. Zij hebben psychisch-emotionele hulp nodig voor het verwerken van de pijn en om te leren op een constructieve manier om te gaan met pijn. En wat zeker zo belangrijk is erkenning van wie ze werkelijk zijn en heel veel liefde. Op de school van mijn dochter zijn er gelukkig ouders en medewerkers die dit ook beamen. Maar hoe kan je hier dan concreet mee aan de slag? Wetende dat op het thuisfront vaak veel moet gebeuren en dat meestal erg pijnlijk en confronterend voor de ouders in kwestie kan zijn.

Wat kan een school dan concreet doen? In eerste instantie door dit bewustzijn te (h)erkennen als school en dit met de ouders en de kinderen delen. Een kind wil graag gezien worden in wie hij of zij is. Ouders verplichten hulp te zoeken dat gaat misschien te ver, maar de ouders hebben wel een verantwoordelijkheid voor het welzijn van hun kinderen, daar kan je ze wel op aan spreken. Het beleid en regelgeving op overheidsniveau op het gebied van pesten zal aangepast moeten worden. Waarin verantwoordelijkheden van ouders en school duidelijk omschreven moeten worden. Waarbij er een vorm gevonden moet worden waarbij liefde en erkenning van wie iemand werkelijk is, de basis is voor de ontwikkeling van kinderen zowel thuis als op school. Ouders moeten dit dan ook (h)erkennen en kunnen. En het is belangrijk dat psychisch- emotionele hulp vragen net zo normaal wordt als naar een huisarts gaan.

Ik geloof echt vanuit mijn hart en ziel dat vanuit erkenning, heel veel liefde en hulp waar nodig, er voor zorgt dat er een veilige thuis en school omgeving kan ontstaan en uiteindelijk een vreedzamere wereld.

Miranda Visser, Holistisch Psycholoog